Sözlük Maddesi
Vektör Veritabanı
İngilizce: Vector Database
Tanım: Vektör veritabanı, metin, görsel veya ses gibi içeriklerin embedding (sayısal vektör) hâlinde saklandığı ve anlam benzerliğine göre sorgulandığı özel veritabanı türüdür. RAG mimarilerinin temel bileşenidir: kullanıcı sorusu vektöre çevrilir, anlamca en yakın içerik parçaları milisaniyeler içinde bulunur ve dil modeline bağlam olarak verilir.
Vektör veritabanı, içeriklerin embedding adı verilen sayısal vektörler hâlinde saklandığı ve anlam benzerliğine göre sorgulandığı veritabanı türüdür. Klasik veritabanı “birebir eşleşen kaydı” ararken, vektör veritabanı “anlamca en yakın içeriği” bulur. Semantik aramanın ve RAG mimarilerinin altyapısını oluşturur; milyonlarca içerik parçası milisaniyeler içinde taranabilir.
Vektör veritabanı ne işe yarar?
Temel görevi, bir sorguya anlamca en yakın içerik parçalarını hızla bulmaktır. RAG sistemlerinde belgeler küçük parçalara (chunk) bölünür, her parça vektöre dönüştürülüp burada saklanır; kullanıcı soru sorduğunda en ilgili parçalar getirilip dil modelinin bağlam penceresine yerleştirilir. Semantik arama, öneri sistemleri ve benzer içerik tespiti de aynı altyapıyı kullanır.
Vektör veritabanı klasik veritabanından nasıl ayrılır?
| Özellik | Klasik veritabanı | Vektör veritabanı |
|---|---|---|
| Saklanan veri | Satır ve sütunlar | Yüksek boyutlu sayı dizileri |
| Sorgu türü | Birebir eşleşme, filtre | En yakın komşu (benzerlik) araması |
| Tipik soru | “ID’si 42 olan kayıt” | “Bu soruya anlamca en yakın 5 parça” |
| Kullanım alanı | İşlemsel kayıtlar | Semantik arama, RAG, öneri |
Vektör veritabanı GEO için neden önemlidir?
Cevap motorları web içeriğini benzer bir mantıkla dizinler: sayfanız bütün olarak değil, parçalar hâlinde vektörleştirilip getirilir. Bu yüzden her bölümün kendi başına anlaşılır ve alıntılanabilir olması gerekir; sayfanın en iyi paragrafı, bağlamından koparıldığında da doğru bilgi vermelidir. Bu içerik yapısının ayrıntıları için GEO nedir rehberine ve AEO cevap motoru optimizasyonu sayfasına bakabilirsiniz.
Markdown sürümü: vektor-veritabani.md · Tüm terimler: GEO & AEO Sözlüğü